ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
429
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
افرادى كه به علل وموانعى كه شيطان بر قلب آنها افكنده است ، حجابى بر عجايب اسرار قرآن براي آنها به وجود آورده است واز فهم قرآن باز ماندهاند . در اين باره پيامبر اسلام فرموده است : « اگر شياطين بر دل بني آدم دور نمىزدند مىتوانست به ملكوت آسمانها بنگرد « 39 » » . معاني قرآن واسرار آن از جملهء ملكوت است . حجابهايى كه مانع از فهم قرآنند عبارتند از : الف - سرگرم شدن به حروف ومخارج آنها كه از توجّه به معنى باز مىدارد . گفتهاند كه جلودار اين موضوع شيطان بوده است كه بر قرّاء گماشته شده تا توجّه آنها را از معاني قرآن منصرف كند وهميشه آنها را در ترديد براي حروف وا مىداشته وبه آنها تلقين مىكرده است كه حروف از مخرجشان ادا نشدهاند . بنا بر اين ، تأمّل ودقّت قرّاء بر مخارج حروف مصروف مىشده است ودر اين صورت چگونه ممكن بوده است كه معنى قرآن براي آنها كشف شود . بالاترين مضحكهء شيطان كساني هستند كه پيروان اين گونه فريبها باشند . ب - پيروى از روش خاصّى كه آن را شنيده وتفسير ظاهري كه از ابن عباس يا مجاهد يا غير اينها نقل شده باشد وقارى به ديد تعصّب وبدون عمق علمي به آن بنگرد . در اين صورت نظرش در أطراف شنيدههايش متوقّف مىماند . واگر احياناً بعضي از اسرار قرآن برايش روشن شود شيطان جهل أو را بر آن تقليد كوركورانهاش محدود كند ومخالفت پدر ومعلّمان را در ترك آنچه برايش ملكه شده تأثير ندهد . صوفيّه به همين حقيقت اشاره كردهاند آنجا كه مىگويند علم حجاب است . مقصود صوفيّه از علمي كه حجاب است عقايدى است كه بيشتر مردم در تعليم وتقليد بر آن اصرار مىورزند وجدلهايى است كه متعصّبان مذهب
--> ( 39 ) لولا انّ الشّياطين يحومون على قلوب بني آدم لتنظروا إلى الملكوت .